امتیاز وضعیت بدنی در گاو شیری

امتیاز وضعیت بدنی در گاو شیری

در هر گاوداری گاوهایی وجود دارد که برای دوره ی شیردهی خود خیلی چاق یا خیلی لاغر هستند که ‏بایستی این ‏گاوها شناسایی شوند که عدم شناسایی آنها باعث از دست دادن تولید و کاهش راندمان ‏تولید مثل هزینه زیادی در ‏بر دارد. با توجه به اینکه گاو دوره ای که قادر به مصرف کافی خوراک نیست برای ‏رفع نیازهای حیاتی و تولیدی ‏خود چربی ذخیره ای را به مصرف می کند، اگر ما بتوانیم از طریق مشاهده و ‏لمس در کمترین زمان میزان ‏چربی ذخیره را در بدن حیوان برآورد کنیم می توانیم مدیریت مناسبی در این ‏خصوص داشته باشیم، در این راستا ‏از امتیاز شرایط بدنی بعنوان ابزار مدیریتی استفاده می شود. ‏
‏‎امتیاز شرایط بدنی یک شاخص مهم در ارتباط با میزان ذخایرچربی زیر پوست ‏‏است و میزان چربی زیر پوست گاو بیانگر ذخیره انرژی حیوان می باشد. که ا ستفاده از آن برای افزایش ‏سطح ‏تولید شیر در هر دوره شیردهی بسیار اهمیت دارد. ‏
هدف از تعیین وضعیت بدنی بهبود سلامت گله ، تولید شیر ، بهبود فرایند تولید مثل و سوددهی است. ‏
‏‎ ‎تأثیر وضعیت بدنی بر بروز بیماری ها: ‏
گاوهای لاغرمستعد ابتلا به مشکلات بهداشتی هستند و گاوها با امتیاز بدنی بیش از حد مطلوب مستعد ‏ابتلا به ‏سندرم کبد چرب و سخت زایی هستند که تلفات بیشتری دارد. تلیسه های که در آنها امتیاز ‏شرایط بدنی بیش از حد ‏مطلوب باشد (تلیسه های چاق ) در زمان جفتگیری و تلقیح دچار مشکل شده و ‏نیز در حین زایمان با عارضه ‏سخت زایی مواجه شده و توسعه در رشد پستان در آنها به تاخیر افتاده و طول ‏عمر اقتصادی کمتری دارند. ‏
‏‎ ‎امتیاز شرایط بدنی با مرحله شیردهی تغییر می کند: ‏
گاوهای تازه زا در اوج تولید شیر در توازن منفی انرژی قرار داشته و بنابراین امتیاز بدنی آنها کاهش می یابد ‏از ‏این رو از ذخایر بدنی برای تولید شیر استفاده می کنند، به طوری که به ازای کاهش یک کیلو گرم از وزن ‏بدن ‏انرژی لازم برای تولید هفت کیلو گرم شیر را تامین می کنند. ‏
گاوهایی که در اواخر شیردهی هستند در بالانس مثبت انرژی اند و ذخیره تازه ای نسبت به ذخایر از دست ‏رفته ‏در اوایل شیردهی بدست می آورند یعنی کاهش وزن اولیه را جبران می کند، پس شرایط بدنی برای ‏تمام مراحل ‏شیردهی متغییر است . بعبارت دیگر ‏BCS‏ ایده آل بستگی به مرحله شیردهی دارد. ‏
‏‎ ‎تغذیه برای نمره بدنی مناسب: ‏
نمره بدنی معیار مهمی برای کنترل تغذیه گاو شیری است . ناتوانی در رسیدن به شرایط بدنی بهتر یا ‏تغییرات ‏سریع وضعیت بدنی در طی ابتدای دوره ی شیرواری می تواند نشان دهنده ی مشکلات در ‏سیستم تغذیه گله باشد. ‏تغذیه مناسب وبه موقع مانع از بالا و پایین آمدن بیش از حد نمره وضعیت بدنی ‏شود. ‏
‎ ‎قسمت های مشاهده شده در نمره دهی: ‏
برای نمره دهی باید به استخوان های پشت (‏Backbone‏ ) ،کمر،راسته (‏Loin‏) و کفل (‏Rump‏) نگاه و لمس ‏‏کرد. آنجائی که استخوان سوزنی (‏Pin‏) سر استخوان ران(مفصل خرگوشی ) (‏Hooks‏) ،نوک تیغه ‏استخوانی ‏مهره های پشت(‏Spine‏) و کمر وانتهای دنده های کوتاه(کاذب) (‏Short‏ ‏ribs‏) دارای بافت های ‏ماهیچه ای ‏پوشاننده نمی باشند،هر گونه پوششی که مشاهده و یا لمس شود چیزی جز پوست وچربی ‏ذخیره شده نیست. ‏
‎ ‎قسمت های مشاهده شده در‏‎ BCS ‎
‎ ‎زمان تعیین شرایط بدنی: ‏
عمل نمره دهی باید به طور مرتب و منظم انجام می گیرد تا میزان تغییرات در چربی ذخیره شده در هر ‏مرحله ‏مشخص شود. ‏
امتیاز دهی در گاو شیرده حداقل در سه نوبت در دوره ی شیردهی باید صورت گیرد که عبارتند از1- در طول ‏ماه ‏اول بعد از زایمان 2- در اواسط دوره شیردهی 3- انتهای دوره شیردهی ‏
گاوها ممکن است در زمان زایمان نیز ارزیابی شوند . تلیسه هم باید حداقل در سه نوبت قبل از اولین ‏زایمان امتیاز ‏دهی شوند اولی در سن شش ماهگی ، دومی نزدیک سن جفتگیری ، سومی در سه ماه ‏قبل از زایمان. ‏
جدول امتیاز شرایط بدنی مطلوب و قابل قبول در گاو شیری در مراحل مختلف ‏
زمان امتیاز دهی ‏ امتیاز مطلوب ‏ امتیاز قابل قبول ‏
زمان زایمان ‏ ‏5/ 3 ‏ ‏4-3 ‏
در مرحله اوج تولید ‏ ‏2 ‏ ‏2-5/ 1 ‏
اواسط دوره شیردهی ‏ ‏5/ 2 ‏ ‏5/ 2-2 ‏
زمان اقدام به خشکی ‏ ‏5/ 3 ‏ ‏5/ 3-3 ‏
تلیسه در سن 6 ماهگی ‏ ‏5/ 2 ‏ ‏3-2 ‏
تلیسه در زمان جفت گیری ‏ ‏5/ 2 ‏ ‏3-2 ‏
تلیسه در زمان زایمان ‏ ‏5/ 3 ‏
‏ ‏ ‏3-4 ‏
‏سیستم تعیین نمره بدنی: ‏
محققان ویرجینیا نوعی روش امتیازدهی از 1 تا 5 را ارائه داده‌اند که در آن ضخامت چربی روی دنده‌ها، ‏‏استخوان خاصره، استخوان نشیمنگاهی و دنبالچه ارزیابی می‌گردد. این محققان گزارش کرده‌اند که بین ‏وضعیت ‏بدنی گاوهای شیری و تولید شیر برای هر واحد وزن متابولیک بدن، همبستگی منفی وجود دارد. ‏گاوهای شیری با ‏بازدهی بالا مواد مغذی را در شیر ذخیره می‌کنند، نه در وزن بدن. ‏
در ارزیابی به گاوهای خیلی لاغر ‏score‏1 وبه گاوهای خیلی چاق ‏score‏5 تعلق می‌گیرد. ‏
روش کار: ‏
ارزیابی شرایط بدنی از طریق لمس بسیار آسان است. ابتدا نوک انگشتها را روی استخوان پشت ‏،استخوان سوزنی ‏و استخوان های مفصل رانی-لگنی (‏Hipbone‏ ) فشار دهید. در جلوی سر استخوان ران ‏،محلی که دنده ها ی ‏کوتاه از ستون فقرات جدا شده در حالیکه چهار انگشت خود را روی راسته قرار داده ‏اید انگشت شست را زیر ‏سردنده های کوتاه قرار دهید. ‏
با فشار دادن این نقطه می توان به میزان چربی ذخیره شده پی برد.و به خطوط منتهی به مفصل ‏خرگوشی و ‏مفصل خاصره و دو استخوان سوزنی را به دقت نگاه کرد. ‏
‎•‎اگر زاویه بین مفصل خرگوشی واستخوان‎ ‎سوزنی زاویه دار با زاویه باز باشد‏‎ BCS ‎کوچکتر یا ‏مساوی 3 می ‏باشد‏‎ ‎
‎•‎اما اگر خط به صورت منحنی یا‎ U ‎باز باشد‎ BCS ‎بزرگتر 3می باشد‏‎ ‎
‎•‎اگر مفصل خرگوشی گرد باشد امتیاز بدنی‎ ‎مساوی 3 خواهد بود‏‎ ‎
‎•‎اگر مفصل خرگوشی زاویه دار باشدامتیاز‎ ‎کمتر از 75/ 2 می باشد‏‎ ‎
‎•‎اگر روی استخوان سوزنی را چربی گرفته‏‎ ‎باشد امتیاز مساوی75/ 2 خواهد بود‏‎ ‎
‎•‎اما اگر روی استخوان سوزنی را چربی نگیرد‎ ‎امتیاز کمتر از 5/ 2خواهد بود‎ ‎
‎•‎به دندانه های نوک دنده های کوتاه در‏‎ ‎جایی که پوشش چربی تمام می شود نگاه می کنیم اگر ‏دندانه ها در نیمه راه‏‎ ‎‎بین سر آزاد آنها و نوک تیغه مهره های کمر دیده می شوند امتیاز برابر‏‎ ‎‏25‏‎/ ‎‏2‏‎ ‎است‎. ‎
‎•‎اگر لیگامنت ساکرال و لیگامنت انتهای دم‏‎ ‎هر دو قابل رویت باشند امتیاز برابر 25/ 3است‎. ‎
‎•‎اما اگر لیگامنت ساکرال قابل مشاهده و‏‎ ‎لیگامنت انتهای دم مشخص نباشد امتیاز برابر 5/ 3 ‏خواهد بود‎. ‎
‎•‎اگر لیگامنت ساکرال به سختی قابل مشاهده‏‎ ‎ولی لیگامنت انتهای دم قابل مشاهده نباشد امتیاز ‏مساوی 75/ 3 می ‏باشد‏‎. ‎
‎•‎اگرهردو لیگامنت قابل مشاهده نباشد‏‎ ‎امتیاز بدنی مساوی یا بزرگتر از 4 می باشد‏‎. ‎
‎•‎اگر بالای لگن پر باشد و نوک دنده های‎ ‎کوتاه قابل مشاهده نباشد امتیاز بدنی مساوی 25/ 4 می ‏باشد‎ . ‎
‎•‎اگر بالای لگن کاملا پر بوده واستخوان‏‎ ‎سوزنی را چربی گرفته باشد امتیاز بدنی برابر 5/ 4 می ‏باشد‎ ‎
‎•‎اگر بالای لگن پر از چربی و استخوان‏‎ ‎سوزنی و مفصل خرگوشی قابل مشاهده نباشد امتیاز بدنی ‏مساوی 75/ 4 ‏می‏‎ ‎باشد‎. ‎
امتیاز بدنی 1: در این شرایط گاوها خیلی لاغراند. تک تک مهره‌ها در طول خط پشتی بدن جدا هستند. ‏‏استخوانهای لگن ‏Hip‏ و ‏Pin‏ حالت تیز دارند و فرورفتگی شدیدی بین ‏Pin‏ و ‏Hook‏ مشاهده می‌شود. ‏درناحیه ‏کمر جمع شدگی و فشردگی دیده می شود . ‏
امتیاز بدنی 2: گاو لاغر است. دنده‌ها کوتاه دیده می‌شوند. گودی کمر کمتر بوده استخوانهای لگن ‏Hip‏ و ‏Pin‏ ‏برجسته بوده منطقه اطراف مقعد کمی فرورفته و فرج کمی برجسته است. فرورفتگی اطراف دم و ‏استخوان ‏Pin‏ ‏بیشتر ‏U‏ شکل است ‏
امتیاز بدنی 3: گاو وضعیت بدنی متوسطی داشته و دنده‌ها کوتاه به نظر می‌آید.با افزایش فشار اندک ‏می توان دنده ‏های کوتاه را لمس کرد. بدون هیچ گودی، تک تک مهره‌ها قابل رویت نبوده ،استخوان پشت و ‏استخوانهای ‏Hip‏ و ‏‏Pin‏ صاف و گرد شده است ناحیه مقعد پر به نظر می رسد. ‏
‏ امتیاز بدنی 4: گاو شرایط چاقی داشته و دنده‌ها کوتاه گرد شده‌اند و هیچ اثر گودشدگی در لگن دیده ‏نمی‌شود، ‏ناحیه مهره‌ها صاف و گرد شده‌اند و برآمدگی در ناحیه کمر و کپل دیده می‌شود استخوانهای ‏Hip‏ ‏و ‏Pin‏ سطحی ‏صاف دارند که دلیل بر وجود چربی ذخیره‌ای است ‏‎ ‎امتیاز بدنی 5: گاو خیلی چاق است. استخوان پشتی با یک لایه ضخیمی از چربی پوشیده شده است، ‏دنده‌های کوتاه ‏پیدا نبوده و استخوانهای ‏Hip‏ و ‏Pin‏ دیده نمی‌شوند. ‏
‏نتیجه: ‏
امتیاز شرایط بدنی خوب و تغذیه مناسب باعث بالا رفتن ضریب کارایی گله شده و می‌تواند سوددهی را ‏بهبود ‏بخشد. ارزش غذا تقریبا 60% هزینه یک فارم را در بر می‌گیرد. تولید کننده می‌تواند با استفاده از ‏BCS‏ ‏گاوهای ‏با ضریب تولید بالاتر و هزینه کمتر نگهداری نماید و با تقسیم‌بندی گاوها به گروه‌های لاغر، متوسط ‏و چاق بهتر ‏بر آنها مدیریت کرده و گاوهای لاغر با تغذیه مناسب و گاوهای چاق با محدودیت مصرف خوراک ‏به شرایط ‏مناسب بازگرددند و گله یک دست با ضریب تبدیل مناسب در اختیار داشته باشند. ‏

تاریخ انتشار: 18:43 - 1395/04/10

نظرات بینندگان

 

دامــــســــتـــــیـــــک، قدرتی که بهترین انتخابتان می گردد.

Connect with the BEST